شناسایی گروه های خونی در آزمایشگاه | راهنمای جداسازی و تفکیک نمونه های خونی
شناسایی گروه های خونی توانسته به توسعه علم پزشکی کمک شایانی نماید. انواع گروه های خونی به عنوان مهمترین ویژگی بیولوژیکی بدن هر انسان به شمار می روند. گروه خونی و تست آن اطلاعات کاملی در رابطه با وجود آنتی ژن ها در گلبول های قرمز خون در اختیار متخصصان قرار می دهد. شناخت این آنتی ژن ها به ما کمک می نماید تا گروه خونی فرد را در کوتاه ترین زمان ممکن تشخیص دهیم.
سیستم اولیه تشخیص و شناسایی گروه های خونی اولین بار توسط کارل لندشتاینر کشف شد. این سیستم که تحت عنوان ABO معرفی می گردد، گروه های خونی را در چهار دسته اصلی A، B، AB و O تقسیم بندی می نماید. هر یک از این گروه های خونی دارای آنتی ژن ها و آنتی بادی های منحصر به فردی می باشند که در فرایندهای پزشکی مانند انتقال خون، پیوند بافت و حتی طی دوره بارداری نقش مهمی ایفا می کنند.
شناسایی گروه های خونی چیست و چرا در طب آزمایشگاهی حیاتی است؟
شناسایی گروه های خونی را می توانیم به عنوان یکی از مهمترین فعالیت های جاری در درمان و اجرای فرآیند فوریت پزشکی معرفی نماییم. بدن هر فرد وابسته به ابعاد، وزن و شرایط سلامتی از مقدار مشخص خون برخوردار است. در این بین تشخیص ترکیب تشکیل دهنده خون بدن هر فرد اهمیت بسیار زیادی در فرایندهای پزشکی دارد. شناخت تفاوت ها در ترکیب و ساختار خون بدن توانست ما را با انواع گروه های خونی آشنا نماید. همچنین عنصر تعیین کننده در گروه خونی بدن هر فرد وراثت است. در واقع پدر و مادر در تعیین گروه خونی هر فرد نقش مستقیم دارند.
امروزه از روش های متفاوتی برای شناسایی گروه های خونی استفاده می شود. در این بین سیستم ABO یکی از شناخته شده ترین روش های طبقه بندی گروه خونی به شمار می رود. در این سیستم گروه های خونی در چهار دسته اصلی و هشت زیر گروه فرعی دسته بندی می شوند. چهار دسته اصلی این گروه بندی شامل گروه های خونی A، B، AB و O می باشند. گروه های خونی فرعی نیز در این روش بر اساس وجود و یا عدم وجود فاکتور Rh در نمونه های خونی تعیین می گردند.
شناخت گروه های خونی در موقعیت های حساس پزشکی از اهمیت بالایی برخوردار است. با شناسایی گروه های خونی متخصصان می توانند در سریعترین حالت ممکن نسبت به انتقال خون و مدیریت شرایط حساس پزشکی اقدام نمایند. همچنین شناخت گروه خونی در فرایندهای پیچیده پزشکی مانند پیوند اعضا موثر می باشد و می تواند به موفقیت این فرایند درمانی کمک نماید.
بخوانید: استخراج RNA و DNA در آزمایشگاه
آشنایی با انواع سیستم های شناسایی گروه های خونی
اصلی ترین روش شناسایی گروه های خونی در طول سال های اخیر همان روش مرسوم ABO است. در این روش گروه های خونی بر اساس آنتی بادی های موجود، در چهار دسته اصلی طبقه بندی می گردند. این سیستم همچنان به عنوان پایه اصلی علم انتقال خون در سراسر جهان شناخته می شود. آنتی بادی های مورد بررسی در این روش از نوع آنتی بادی های سرد و یا IgM می باشند.
دلیل این نامگذاری نیز بازه دمایی فعالیت این آنتی بادی ها است. به شکلی که بررسی ها نشان می دهد این آنتی بادی ها می توانند، در یک بازه دمایی بسیار متغیر فعالیت نموده و منجر به همولیز گردند. همچنین باید به این موضوع اشاره نمود که گروه های خونی بیانگر فنوتیپ گلبول قرمز در بدن هر فرد می باشند. این فنوتیپ عموما بر اساس یک سیستم ساده سه اللی از والدین به فرزندان به ارث می رسد.
پیش نیازهای جداسازی و تفکیک نمونه های خونی برای شناسایی گروه های خونی
در آزمایشگاه های تخصصی برای شناسایی گروه های خونی از کیت های تشخیص استفاده می شود. در این روش در ابتدا نیاز است تا از خون فرد نمونه ای تهیه گردد. در نهایت متخصصان علوم آزمایشگاهی از کیت های تشخیص گروه خونی برای شناسایی و دسته بندی گروه های خونی و تعیین Rh یا همان مثبت و یا منفی بودن گروه خونی بهره می برند.
کیت های تشخیص در مراکز درمانی و آزمایشگاهی عموما شامل آنتی سرم های مخصوص می باشند. این آنتی سرم ها حاوی آنتی بادی های مورد نیاز برای شناسایی آنتی ژن های موجود در گلبول های قرمز هستند. لام تشخیص، سرنگ و لانست ها نیز از دیگر ابزارهای مورد نیاز برای شناسایی گروه های خونی در محیط های آزمایشگاهی به شمار می روند.
مراحل استاندارد شناسایی گروه های خونی در آزمایشگاه
در زمان شناسایی گروه های خونی در ابتدا نیاز است تا از فرد مقداری نمونه خونی تهیه شود. در محیط آزمایشگاه نمونه های خون به صورت مستقل با آنتی سرم های مختلف ترکیب می شوند. در این فرایند آگلوتیناسیون و یا همان لخته شدن خون نشان دهنده وجود آنتی ژن مربوط در آن گروه خونی می باشد. بنابراین می توان گفت که کیت های تشخیص گروه های خونی عموما از دقت بسیار بالایی برخوردار هستند. کاربرد این کیت ها می تواند نتایج را ظرف مدت بسیار کوتاهی مشخص نماید.
خطا های شایع در شناسایی گروه های خونی و راه های پیشگیری
در زمان شناسایی گروه های خونی ممکن است متخصصان شاهد بروز خطاهایی باشند. خطا های رایج در تشخیص گروه خونی زمانی رخ می دهند که نتایج تعیین گروه خونی با یکدیگر تطابق نداشته باشند. در این شرایط نمی توان بر نتایج حاصل اکتفا نمود. دلایل متعددی می تواند منجر به بروز خطا در زمان شناسایی گروه خونی شود. از این جمله می توانیم به خطاهای فنی، بیان ضعیف آنتی ژن ها، تزریق های اخیر خون و یا حتی حضور آنتی بادی های غیرمنتظره در گروه خونی اشاره نماییم. با افزایش دقت آزمایش و مهارت متخصصان می توان از بروز بسیاری از این خطاها پیشگیری نمود.
مدیریت تداخل ها و نتایج مشکوک در شناسایی گروه های خونی
در زمان شناسایی گروه های خونی ممکن است متخصصان با تداخل ها و نتایج مشکوکی مواجه شوند. البته بروز چنین مشکلاتی در زمان بررسی گروه خونی بسیار رایج است. مدیریت اینگونه مشکلات کاملا وابسته به سیستم مدیریت اندازه گیری محیط های آزمایشگاهی دارد. برای مثال می توانیم در محیط آزمایشگاه از یک گروه کنترل برای بررسی نتایج حاصل بهره ببریم. بهره مندی از نمودارهای شاخص می تواند به کنترل تداخل و نتایج مشکوک آزمایشگاه کمک نماید.
بخوانید: تکنیک FISH چیست؟
کاربرد شناسایی گروه های خونی در بانک خون و طب انتقال خون
شناسایی گروه های خونی در فرایند انتقال خون به شکل ایمن، نقش دارد. به طور ویژه می توان به نقش تاثیرگذار این فرایند در مدیریت شرایط اورژانسی اشاره نمود. همچنین شناسایی گروه خونی می تواند به ما در مدیریت فرایندهای درمانی پیچیده مانند مدیریت عمل های پیوند کمک نماید. کنترل دوره رشد جنین و مدیریت بارداری نیز از دیگر دستاوردهای حاصل از این آزمایش به شمار می روند
اهمیت آموزش عملی شناسایی گروه های خونی برای دانشجویان علوم آزمایشگاهی
حضور در کارگاه های آموزشی جداسازی و تفکیک نمونههای خونی به متخصصان و فعالان در این حوزه این امکان را خواهد داد، تا با اصول آزمایش گروههای خونی به صورت کامل آشنا شوند. همچنین حضور در این دوره ها می تواند منجر به افزایش توانمندی حرفه ای آنها شود. در نهایت متخصصان توانمند از بروز خطاهای احتمالی در حین مدیریت اجرای پروسه تشخیص گروه خونی آگاه هستند و نسبت به رفع آنها اقدام می کنند.
جمعبندی
شناسایی گروه های خونی توانسته به مدیریت شرایط بحرانی کمک شایانی نماید. کنترل عوارض تزریق و جلوگیری از بروز لخته خون از جمله دستاوردهای این آزمایش به شمار می رود. در نهایت می توان گفت که شناسایی گروه خونی می تواند در شرایط بحرانی و
دیدگاهتان را بنویسید